Την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου, της 5ης Φεβρουαρίου, σχολιάζει ο οίκος αξιολόγησης Moody’s, εκτιμώντας ότι δημιουργεί νέες προκλήσεις για την πιστοληπτική ποιότητα των ελληνικών τραπεζών.
Σύμφωνα με τη Moody’s, η απόφαση ενδέχεται να μειώσει τις αναμενόμενες ανακτήσεις στα σχήματα τιτλοποίησης «Ηρακλής»
Ο νόμος Κατσέλης
Σύμφωνα με την απόφαση, οι τόκοι των δανείων που αναδιαρθρώθηκαν στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη πρέπει να υπολογίζονται μόνο στη μηνιαία δόση του δανείου και όχι στο συνολικό υπόλοιπο. Η εξέλιξη αυτή μειώνει σημαντικά το επιτοκιακό σκέλος των αναδιαρθρωμένων στεγαστικών δανείων, μειώνοντας δραματικά τις μηνιαίες δόσεις για τους δικαιούχους, εξηγεί.
Κατά τον οίκο, η τελική επίπτωση εξαρτάται από το κατά πόσο η απόφαση θα εφαρμοστεί αναδρομικά. Σε αυτή την περίπτωση, οι ετήσιες πληρωμές των νοικοκυριών θα μπορούσαν να μειωθούν σημαντικά, ενώ το πραγματικό επιτόκιο καθίσταται ελάχιστο.
Παρά το ότι αυτό θα υποστηρίξει τους ευάλωτους δανειολήπτες, η αλλαγή θα μειώσει τα αναμενόμενα ταμειακά ρεύματα για τις τράπεζες, τα κεφάλαια και τις εταιρείες διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPEs) που κατέχουν δάνεια αναδιαρθρωμένα με το νόμο Κατσέλη. Εκτιμάται ότι η πιθανή απώλεια τόκων μπορεί να φτάσει έως 1 δισ. ευρώ, επηρεάζοντας κυρίως funds και NPE servicers.
Σύμφωνα με τη Moody’s, η απόφαση ενδέχεται να μειώσει τις αναμενόμενες ανακτήσεις στα σχήματα τιτλοποίησης «Ηρακλής», όπου οι ανώτερες ομολογίες (senior) των τραπεζών καλύπτονται από κρατική εγγύηση.
Η μείωση των ταμειακών ροών από τα αναδιαρθρωμένα στεγαστικά δάνεια μπορεί να υπονομεύσει την απόδοση ορισμένων συναλλαγών και να αυξήσει την πιθανότητα ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων, αν και οι ανώτερες ομολογίες διαθέτουν σημαντικά buffers προστασίας μέσω απομόχλευσης και ανακτήσεων.
Ηθικός κίνδυνος
Η απόφαση ουσιαστικά καθιστά πολλά δάνεια του νόμου Κατσέλη άτοκα, κάτι που μπορεί να υπονομεύσει τη βελτιωμένη κουλτούρα πληρωμών στην Ελλάδα. Οι δανειολήπτες που αναδιαρθρώθηκαν είτε διμερώς είτε μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού ενδέχεται να ζητήσουν ανάλογη μεταχείριση, αμφισβητώντας υπάρχουσες συμφωνίες και αυξάνοντας τα νομικά κόστη.
Η ευρύτερη αλλαγή στις προσδοκίες των δανειοληπτών θα μπορούσε να υπονομεύσει τη δανειοδοτική πειθαρχία και να δημιουργήσει συστημικούς κινδύνους, επιβαρύνοντας την ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών.
Επιπλέον, η Moody’s προειδοποιεί ότι η απόφαση μπορεί να οδηγήσει στο να ζητήσουν μελλοντικοί δανειολήπτες παρόμοια προστασία με αυτήν του νόμου Κατσέλη, ειδικά σε περιόδους οικονομικής πίεσης. Το ηθικό ρίσκο αυτό αναμένεται να ωθήσει τις τράπεζες σε πιο συντηρητικά κριτήρια χορήγησης δανείων και ενδεχομένως σε υψηλότερη τιμολόγηση στεγαστικών δανείων.
Ως αποτέλεσμα, η πρόσβαση στη στεγαστική πίστη θα μπορούσε να περιοριστεί περαιτέρω, ιδιαίτερα για νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα, διευρύνοντας τις διαφοροποιήσεις μεταξύ δανειοληπτών και περιορίζοντας την ανάπτυξη των στεγαστικών χαρτοφυλακίων των τραπεζών.
Ταμειακές ροές
Πέρα από τον άμεσο αντίκτυπο στις ταμειακές ροές των αναδιαρθρωμένων δανείων Κατσέλη, η απόφαση εισάγει νομική αβεβαιότητα και αυξάνει τους κινδύνους για τη μελλοντική χορήγηση στεγαστικών δανείων και τις δομές τιτλοποίησης.
Παρά το ότι οι χρηματοοικονομικές επιπτώσεις ενδέχεται να είναι διαχειρίσιμες σε σχέση με τα ενισχυμένα κεφάλαια και την κερδοφορία των τραπεζών τα τελευταία χρόνια, η πιθανή υποβάθμιση της κουλτούρας πληρωμών και ο κίνδυνος περαιτέρω νομικών διενέξεων αποτελούν σημαντικές προκλήσεις μεσοπρόθεσμα.
