Η μείωση του προσωπικού της δασικής υπηρεσίας στο μισό από το 2000 αναδεικνύει το μεγάλο κενό στην πρόληψη και τη διαχείριση των δασών, το οποίο διογκώθηκε την περίοδο της λιτότητας.
Καθώς οι πρώτες φωτιές της θερινής περιόδου κάνουν ήδη την εμφάνισή τους στην Ελλάδα, το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Reuters φέρνει στο φως τις δραματικές ελλείψεις που υπονομεύουν την αντιπυρική θωράκιση της χώρας.
Με το προσωπικό της δασικής υπηρεσίας να έχει μειωθεί στο μισό από το 2000 και το 37% των δασών της Αττικής να έχει γίνει στάχτη μέσα σε μόλις επτά χρόνια, η έναρξη του φετινού καλοκαιριού βρίσκει τις κρατικές υποδομές σε έναν άνισο αγώνα δρόμου απέναντι στην κλιματική κρίση.
Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ, δημοσιογράφοι του πρακτορείου ακολουθούν μια τριμελή ομάδα της ελληνικής δασικής υπηρεσίας που «σαρώνει» τους λόφους που περιβάλλουν την πρωτεύουσα για τυχόν δασικές πυρκαγιές.
Μεταφέρουμε αυτούσιο το ρεπορτάζ:
Σε αντίθεση με τα περισσότερα καλοκαιρινά βράδια, αυτό το βράδυ στις αρχές Ιουνίου ήταν απάνεμο και δροσερό και δεν υπήρχε καμία ένδειξη φλόγας – μια σπάνια ανακούφιση για μια μονάδα λιγότερων των 30 ατόμων που επιβλέπει μια από τις πιο πυρόπληκτες περιοχές της Ευρώπης.
Η δασοπόνος Ζωή Ντίνα, επιθεωρώντας τις πλαγιές που δεν έχουν δει βροχή εδώ και εβδομάδες, ευχήθηκε να μπορούσε όλο το καλοκαίρι να συνεχιστεί έτσι, τονίζοντας ωστόσο ότι υπάρχει ακόμη μακρύς δρόμος μπροστά.
Καθώς η Ελλάδα προετοιμάζεται για ένα ακόμη θερμό καλοκαίρι, οι αξιωματούχοι της δασικής υπηρεσίας δηλώνουν ότι η υποστελέχωση υπονομεύει τις προσπάθειες πρόληψης των πυρκαγιών ή αντιμετώπισης των συνεπειών τους, τη στιγμή ακριβώς που οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εξαπλώνονται.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η καταστροφή των δασών από τη ραγδαία αύξηση των πυρκαγιών την τελευταία δεκαετία έχει ήδη εντείνει τη διάβρωση του εδάφους, την ερημοποίηση και τις πλημμύρες.
Από το 2000, σχεδόν 2,5 εκατομμύρια στρέμματα γης έχουν καεί στην Ελλάδα, βάσει κυβερνητικών στοιχείων, κυρίως ως αποτέλεσμα απροσεξίας, εμπρησμού ή τυχαίων γεγονότων, όπως η πτώση καλωδίων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, επηρεάζοντας όλο και περισσότερο τουριστικά θέρετρα και πυκνοκατοικημένες οικιστικές περιοχές.
Την ίδια στιγμή, οι τάξεις της δασικής υπηρεσίας έχουν συρρικνωθεί, εν μέρει λόγω του προγράμματος λιτότητας που ακολούθησε την κρίση δημόσιου χρέους της προηγούμενης δεκαετίας. Ο αριθμός του προσωπικού που ασχολείται με την πρόληψη και την κατάσβεση των πυρκαγιών έχει μειωθεί κατά περισσότερο από το μισό σε σχέση με το έτος 2000, αριθμώντας σήμερα λιγότερους από 3.000 εργαζομένους, σύμφωνα με τα κυβερνητικά στοιχεία.
Η Ελλάδα παλεύει να καλύψει το χαμένο έδαφος
Ο Βαγγέλης Γκουντούφας, γενικός διευθυντής δασών του ελληνικού υπουργείου Περιβάλλοντος, παραδέχθηκε ότι «τις τελευταίες δεκαετίες βιώσαμε μια περίοδο πλήρους εγκατάλειψης», προσθέτοντας ωστόσο ότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει πλέον το πρόβλημα.
Μετά από περισσότερα από είκοσι χρόνια χωρίς μόνιμες προσλήψεις, η δασική υπηρεσία έχει προσθέσει περίπου 300 υπαλλήλους από το 2024, ενώ εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν επίσης χρηματοδοτήσει χιλιάδες επιπλέον πυροσβέστες, οχήματα και drones, καθώς η Ελλάδα προσπαθεί να καλύψει το χαμένο έδαφος.
Ο Στάθης Σταθόπουλος, επικεφαλής της δασικής υπηρεσίας στο υπουργείο, επεσήμανε ότι δεν είναι πάντα εύκολο να καλυφθεί μέσα σε δύο ή τρία χρόνια ένα κενό που δημιουργήθηκε σε διάστημα δύο δεκαετιών, συμπληρώνοντας ότι όποιος ισχυρίζεται πως κατέχει το μαγικό ραβδί για την εξάλειψη του φαινομένου της φωτιάς, πιθανότατα δεν λέει την αλήθεια.
Εξαιρετικά δύσκολο το έργο της αναδάσωσης
Το Πεντελικό Όρος, το οποίο ορθώνεται πάνω από τα βόρεια προάστια της Αθήνας, καλυπτόταν κάποτε από δάσος. Σήμερα, έπειτα από δεκαετίες επαναλαμβανόμενων πυρκαγιών, είναι σε μεγάλο βαθμό απογυμνωμένο από δέντρα, με τις πλαγιές του να είναι διάσπαρτες από απανθρακωμένα πεύκα. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές σημαίνουν ότι το δάσος δεν μπορεί πλέον να αναγεννηθεί φυσικά, και η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει ένα πρόγραμμα αναδάσωσης.
Πρόκειται για ένα εξαιρετικά δύσκολο έργο, καθώς στην περιοχή της Αττικής που περιβάλλει την Αθήνα, οι πυρκαγιές κατέστρεψαν το 37% των δασών και των βοσκοτόπων κατά την περίοδο 2017-2024, σύμφωνα με δεδομένα από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.
Ο Νίκος Γεωργιάδης από την περιβαλλοντική οργάνωση WWF, η οποία επιβλέπει ένα έργο έξω από την Αθήνα που περιλαμβάνει τη φύτευση πιο ανθεκτικών στη φωτιά δέντρων, δήλωσε ότι η αλλαγή λόγω της κλιματικής κρίσης είναι πραγματικά ραγδαία, επομένως η λέξη-κλειδί είναι η προσαρμογή.
Τα σημάδια της φωτιάς είναι παντού
Η απειλή της πυρκαγιάς έχει γίνει πλέον μέρος της καθημερινής ζωής στην περιοχή. Καθώς ξεκινά το καλοκαίρι, οι κάτοικοι υποχρεούνται από το νόμο να καθαρίζουν τα οικόπεδά τους από εύφλεκτα υπολείμματα. Τα κράσπεδα των δρόμων που πριν από εβδομάδες ήταν γεμάτα αγριολούλουδα έχουν κουρευτεί μέχρι το έδαφος, ενώ συνεργεία με αλυσοπρίονα καθαρίζουν τους πυκνούς θάμνους και τα χαμηλά κλαδιά.
Η ομάδα των 27 ατόμων της Ντίνα περνά τις ημέρες και τις νύχτες της ελέγχοντας τους αγωγούς ομβρίων υδάτων και κάνοντας περιπολίες για τον εντοπισμό εστιών φωτιάς. Η ίδια εξήγησε ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρίσκονται παντού και να προλαβαίνουν τα πάντα, συμπεριλαμβανομένης της γραφειοκρατίας που συσσωρεύεται στα γραφεία τους.
Οι επιπτώσεις της αποδάσωσης είναι ήδη αισθητές στην περιοχή. Γύρω από το Πεντελικό Όρος, περίπου δώδεκα δεξαμενές νερού που προορίζονταν για χρήση από τους πυροσβέστες έχουν φανερά σημάδια φθοράς, κατεστραμμένες από προηγούμενες πυρκαγιές.
Η έλλειψη δέντρων έχει καταστήσει την περιοχή ευάλωτη σε πλημμύρες, καθώς τον Απρίλιο, η έντονη βροχόπτωση παρέσυρε μια γυμνή χαράδρα κοντά στην Καλλιτεχνούπολη, καταστρέφοντας τμήμα ενός δρόμου που αποτελεί την κύρια οδό διαφυγής των κατοίκων σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Ο Ηλίας Λιάμης μεγάλωσε εκεί τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, όταν το πατρικό του σπίτι περιβαλλόταν από δασώδεις λόφους. Στην ιδιοκτησία του σήμερα απομένουν λίγα πεύκα και ελιές, λυγισμένα στα δύο από τις ανεμοθύελλες δεκαετιών. Οι παιδικές του αναμνήσεις επισκιάζονται πλέον από πιο πρόσφατα γεγονότα, όπως ένα αεροπλάνο που πετούσε χαμηλά ρίχνοντας θαλασσινό νερό στην ιδιοκτησία του κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς, και σπίθες που τρεμόπαιζαν στην πλαγιά του λόφου τη νύχτα, σαν τις φωτιές ενός στρατού εισβολής. Κοιτάζοντας το πληγωμένο τοπίο, κατέληξε ότι η νέα γενιά είναι πρόθυμη να παλέψει για κάτι καλύτερο στο μέλλον, όμως μερικές φορές αισθάνεται ότι αυτό είναι αδύνατο.
