Η συστηματική υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος στις ακριτικές περιοχές της χώρας έρχεται ξανά στο προσκήνιο, καθώς, σύμφωνα με το typosepeirou.gr, η παράνομη δραστηριότητα αλλοδαπών συλλεκτών στις ορεινές περιοχές της Θεσπρωτίας, των Ιωαννίνων και της Φλώρινας έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις. Πριν από λίγα εικοσιτετράωρα, σε εξαιρετικά δύσβατο σημείο της Κόνιτσας, πολύ κοντά στην ελληνοαλβανική μεθόριο, οι αρχές προχώρησαν στη σύλληψη δύο υπηκόων Αλβανίας. Οι συλληφθέντες είχαν εισέλθει παράνομα στο ελληνικό έδαφος με αποκλειστικό σκοπό τη μαζική συλλογή σιδερίτη, του γνωστού τσαγιού του βουνού, επιβεβαιώνοντας τις ανησυχίες των κατοίκων της παραμεθορίου που κάνουν λόγο για μια πάγια και ανεξέλεγκτη κατάσταση.
Η επιστημονική κοινότητα και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς υπολογίζεται ότι το 50% των σπάνιων και προστατευόμενων αρωματικών και θεραπευτικών φυτών κατά μήκος των συνόρων έχει εξαφανιστεί την τελευταία δεκαπενταετία. Η πρακτική των παράνομων συνεργείων, που εισβάλλουν στην Ήπειρο με υποζύγια ή μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες στην πλάτη τους, χαρακτηρίζεται ως πραγματική λεηλασία. Οι επιστημονικές έρευνες καταγράφουν δραματική μείωση ή και πλήρη αφανισμό πολλών ειδών από τα ηπειρωτικά βουνά, καθώς η εύκολη πρόσβαση από τη γειτονική χώρα επιτρέπει τη διαρκή και ανενόχλητη μετακίνηση των λαθρεμπόρων, συχνά σε απόσταση μόλις λίγων λεπτών από τα σύνορα.
Πίσω από αυτή τη δραστηριότητα δεν κρύβεται η απλή ανάγκη για επιβίωση, αλλά καλά οργανωμένα εμπορικά κυκλώματα με τεράστιο οικονομικό τζίρο. Τα βότανα που συλλέγονται παράνομα εξάγονται προς μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες καλλυντικών και φαρμάκων σε Ευρώπη και Αμερική. Καθώς η Αλβανία αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους εξαγωγείς φαρμακευτικών φυτών παγκοσμίως, έχοντας όμως αποψιλώσει τα δικά της βουνά, οι συλλέκτες στρέφονται συστηματικά προς το ελληνικό έδαφος κατά την ανοιξιάτικη και θερινή περίοδο.
Οι περιοχές από τη Σαγιάδα και τη Μουργκάνα έως την Κόνιτσα και το Γράμμο δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση. Η καταστροφή επιτείνεται από τον έντονο ανταγωνισμό, που αναγκάζει τους λαθρεμπόρους να μαζεύουν τα φυτά πρόωρα, πριν καν ωριμάσουν, ενώ η βιασύνη τους να αποφύγουν τις περιπολίες οδηγεί σε πλήρη εκρίζωση των φυτών, καταστρέφοντας οριστικά τη δυνατότητα αναπαραγωγής τους.
Η κείμενη νομοθεσία ορίζει αυστηρά όρια για τη συλλογή άγριων βοτάνων, επιτρέποντας τη λήψη έως 5 κιλών τσαγιού ανά οικογένεια αποκλειστικά για προσωπική χρήση, και μισού κιλού για άλλα είδη όπως η ρίγανη και η μέντα, με απόλυτη απαγόρευση για την άγρια ορχιδέα του Γράμμου. Ωστόσο, η εφαρμογή του νόμου απαιτεί εντατικοποίηση των ελέγχων και ενίσχυση των περιπολιών.
Παράλληλα, η θεσμική απάντηση στο πρόβλημα θα μπορούσε να περιλαμβάνει την παροχή κινήτρων σε νέους ανθρώπους για την εγχώρια, οργανωμένη καλλιέργεια αρωματικών φυτών. Μια τέτοια στρατηγική όχι μόνο θα προσέφερε βιώσιμο εισόδημα στους κατοίκους της ρημαγμένης υπαίθρου, αλλά θα λειτουργούσε και ως φυσική ασπίδα προστασίας για τον μοναδικό φυσικό πλούτο της Ηπείρου.
