Οι παγκόσμιες αμυντικές δαπάνες έχουν εισέλθει σε μια «εκρηκτική» φάση. Το 2024 τα ποσά που δαπανούν οι κορυφαίοι στρατοί του κόσμου ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο φθάνοντας συνολικά τα 2,7 τρισεκατομμύρια δολάρια, εξαιτίας πολέμων και συγκρούσεων σ’ εξέλιξη σε όλη την υφήλιο, αποκαλύπτει έκθεση του SIPRI.
Στην Ευρώπη, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία άλλαξε ριζικά το δόγμα της. Χώρες όπως η Γερμανία και η Πολωνία πραγματοποιούν άλματα στις δαπάνες τους. Πλέον συζητείται σοβαρά στο ΝΑΤΟ η αύξηση του στόχου από το 2% στο 3% ή ακόμα και 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035. 
Στη Μέση Ανατολή, το λουτρό αίματος στη Γάζα, η σύγκρουση με το Ιράν και το ανοιχτό μέτωπο στον Λίβανο αύξησαν κατακόρυφα τις δαπάνες του Ισραήλ ενώ η Σαουδική Αραβία παραμένει από τους μεγαλύτερους αγοραστές όπλων παγκοσμίως.
Η αυξανόμενη ισχύς της Κίνας αναγκάζει την Ιαπωνία και την Ταϊβάν να αυξήσουν τους προϋπολογισμούς τους σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Οι κλιμακούμενες γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες
Βαρύ κοινωνικό κόστος
Σε έναν κόσμο που η γεωπολιτική αστάθεια χτυπάει «κόκκινο», εκτός των άλλων, κυριαρχούν και μεγάλες αλλαγές στον τρόπο που διεξάγονται οι στρατιωτικές επιχειρήσεις. Για αυτό, ένα μεγάλο μέρος των δαπανών κατευθύνεται πλέον σε:
- Φθηνά όπλα όπως drones, με τεράστια αποτελεσματικότητα
- Ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη λήψη αποφάσεων στο πεδίο της μάχης.
- Επενδύσεις στην κυβερνοάμυνα καθώς ο υβριδικός πόλεμος ολοένα και κερδίζει έδαφος.
Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι αυτή η εκτίναξη των δαπανών έχει βαρύ κοινωνικό κόστος που αντανακλά σε έλλειμμα χρηματοδότησης για την καταπολέμηση της φτώχειας και την κλιματική αλλαγή.
Η πρωτιά των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής
Το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) διατηρεί μια ενημερωμένη διαδικτυακή βάση δεδομένων για την άμυνα ενώ πρόσφατα παρουσίασε την έκθεση «Military Balance» η οποία περιλάμβανε στοιχεία για τον αμυντικό προϋπολογισμό σχεδόν κάθε χώρας με βάση τα στοιχεία που έχουν δηλωθεί για το 2024.
Υπάρχουν δύο τρόποι για να κατατάξουμε τις χώρες: με βάση το απόλυτο ποσό (πόσα δισ. δαπανούν) και με βάση το ποσοστό επί του ΑΕΠ (πόσο «βαριά» είναι η άμυνα για την οικονομία τους).
Οι ΗΠΑ δαπανούν τα περισσότερα χρήματα απ’ όλες τις χώρες στον κόσμο για την άμυνα, ξοδεύοντας σχεδόν 1 τρισ. δολάρια (ή 3,32% του ΑΕΠ) που αποτελεί περίπου το 35% των παγκόσμιων δαπανών. Πρόκειται για ένα ποσό που είναι σχεδόν πέντε φορές μεγαλύτερο από τη δεύτερη Κίνα που δεν ξεπερνά τα 250 δισ. δολάρια (ή 1,29% του ΑΕΠ). Την πρώτη τριάδα συμπληρώνει η Ρωσία που έχει αμυντικό προϋπολογισμό λίγο πάνω από τα 120 δισ. δολάρια (ή 5,51% του ΑΕΠ).
Την πεντάδα συμπληρώνουν Γερμανία και Βρετανία. Η πρώτη δαπανά 85,98 δισ. δολάρια (ή 1,83% του ΑΕΠ) και η δεύτερη 81,06 δισ. δολάρια (ή 2,26% του ΑΕΠ).
Η Ινδία, η Σαουδική Αραβία, η Γαλλία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα συμπληρώνουν την πρώτη δεκάδα με βάση το απόλυτο ποσό δαπανών.
Οι ΗΠΑ δαπανούν τα περισσότερα χρήματα απ’ όλες τις χώρες στον κόσμο για την άμυνα
Οι δαπάνες της Ελλάδας
Η Ελλάδα δεν συμπεριλαμβάνεται στη μακρά λίστα με τις χώρες που παρουσιάζει το IISS καθώς σε απόλυτο ποσό βρίσκεται χαμηλότερα από το 30ο στη λίστα Κατάρ που δαπανά 9,66 δισ. δολάρια. Όμως, με βάση το ποσοστό επί του ΑΕΠ, η χώρα μας, δαπανά κάτι παραπάνω από 3% του ΑΕΠ ή περίπου 8 δισ. δολάρια.
Η χώρα μας έχει θέσει σε εφαρμογή ένα 12ετές πρόγραμμα εκσυγχρονισμού (2025–2036) συνολικού ύψους 25 δισεκατομμυρίων ευρώ και κατατάσσεται σταθερά στις πρώτες θέσεις των χωρών του ΝΑΤΟ με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Να σημειωθεί πως μέχρι το τέλος του 2027, η Ευρωπαϊκή Ένωση στοχεύει να πραγματοποιεί από κοινού το 40% των αμυντικών προμηθειών της, ποσοστό υπερδιπλάσιο του σημερινού (λίγο πάνω από 155 δισ. ευρώ). Η πρόταση, η οποία εκπονήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον εκτελεστικό βραχίονα της ΕΕ, προβλέπει πλήρη αναθεώρηση του στρατιωτικού σχεδιασμού και των προμηθειών της ΕΕ.
